Daha sonra, ikinci grup olarak da Bati Dünyasi matematikçilerinden; Johann Müler (1436-1476), Cardano (1501-1596), Descartes (1596. 1650), Fermat (1601-1665), Pascal (1623-1662), Newton (1642-1727), Leibniz (1646-1716), Mac Loren (1698-1748), Bernoulli'ler (Bu aileden sekiz ünlü matematikçi vardir. Bunlar; Jean Bernoulli (1667-1748, Jacques Bernoulli 1654-1705, Daniel Bernoulli 1700-1782...), Euler (1707-1783), Gaspard Monge (1746-1818), Lagrange (1776-1813), Joseph Fourier (1768-1830), Poncolet (1788-1867), Gauss (1777-1855), Cauchy (1789-1857), Lobaçevski(1793-1856), Abel (1802-1829), BooIe (1815-1864), Riemann (1826-1866), Dedekind (1831-1916), H. Poincare (1854-1912) ve Cantor (1845-1918) ile bunlarin çagdaslarinin adlari belirtilir.

Yukarda; birinci grup olarak belirttigimiz; Eski Yunan (Antik çag, Grek) matematikçileri; M.Ö. 8. yüzyil ile M.S. 2. yüzyil arasinda, ikinci grup olarak belirttigimiz Bati Dünyasi matematikçileri ise, 16. ile 20. yüzyil arasinda yasamislardir. Burada akla söyle bir soru gelmektedir. 16. yüzyildan önceki zaman içerisinde matematik konularinda hiç bir arastirma ve çalisma olmamis midir? Özellikle, Islamiyetin ilk yillari olan 7. yüzyil ile 16. yüzyil arasinda yasamis olan Türk - Islam Dünyasi matematik bilginlerinin varligi ve çalismalari görmezlikten gelinmistir.

Gerçek olan su ki; Türk - Islam Dünyasi matematikçileri, yukarida birinci grup olarak adlarini belirttigimiz Eski Yunan bilginlerinin ortaya koyup, yeterli çözüm getiremedikleri, matematik sorunlarina yeni çözümler getirdikleri gibi, bu bilime yeni sistem, kavram ve teorem kazandirmislardir. Bu basarilarinin sonucu bugünkü ileri matematigin temelini atmislardir. Her ne kadar, Batili bazi bilim tarihçileri, Eski Yunan matematigini gelistirmis olmakla vasiflandiriyorlarsa da, son yüzyil içinde yapilan arastirmalar, bu hükmün temelinden yanlis oldugunu ortaya koymuslardir.

Ülkemizde, evrensel nitelikteki kendi alimlerimizin bilimsel yönlerine gereken ve yeterli önem verilmezken; Bati'da, özellikle son yüzyil içerisinde, bilginlerimize ait yüzlerce cilt eser ve makalelerin yayinlandigi, hatta bu bilginlerimiz için, yasadigi yüzyillara adlar verildigi ve anma törenleri düzenlendigini görmek mümkündür. Bunlardan birkaç örnek vermek gerekirse; dünyada ilk cebir kitabi yazanin Harezmi (Harezm 780-Bagdat 850), trigonometrinin temel bilginlerinden olan sinüs ve cosinüs tanimlarini ilk açiklayan el-Battani (Harran 858-Samarra 929), tanjant ve cotanjant tanimlari ile ilgili temel bilgileri Ebu'l Vefa (940-998), Pascal'a (Blaise Pascal 1623-1662) izafe edilen ve cebirde önemli kurallari ihtiva eden "Binom Formülünün" Ömer Hayyam'a (1038-1132) ait ve Kepler'in (Johannes Kepler 1570-1630) arastirmalarina rehberlik edenin Ibn-i Heysem (965-1039) oldugunu belirtebiliriz. Ayrica Sabit bin Kurra (826-901) için "Türk Öklid'i" bilim dünyasinin en büyük alimi, Beyruni (Bruni) (973-1052) için "Onuncu Yüzyil Bilgini", ünlü Türk hükümdari Ulug Bey için "On Besinci Yüzyil Bilgini" ögrencisi Ali Kusçu için "On Besinci Yüzyil Batlamyos'u" dendigini de belirtmek mümkündür.

Yukarda sadece birkaçinin adini belirttigimiz 8. ile 16. yüzyil Türk - Islam Dünyasi alimlerinin eserleri, Bati'da "Tercüme Yüzyili" olarak adlandirilan 12. yüzyil baslarindan itibaren, önceleri zamanin bilim dili olan Latince'ye, daha sonradan da, öteki Bati dillerine çevrilmistir. Çevrilen bu eserlerin asillari ise, Dogu Yazma Eserleri ile zengin olan Avrupa kütüphanelerinde muhafaza edilmekte ve hala, ilgili bilim adamlarinin elinde, gerektiginde temel müracaat kitabi, ya da kaynak eser olarak degerlendirilmektedir.

Bazi kaynaklar, matematigin kurucusu ve gelistiricisi olarak, Bati dünyasi matematikçilerinin adlarini belirtir. Gerçekte; Avrupa, 8. ile 16. yüzyil Türk - Islam Dünyasi matematikçilerinin hazirlamis olduklari temel eserlerden büyük istifadeler saglayarak, matematigi, bugünkü ileri seviyesine ulastirabilmislerdir. Öyle ki; Türk - Islam Dünyasi matematikçileri, Bati dünyasinin ilmi düsünce ve arastirma duygularini atesleyerek harekete geçirip beslediler ve yeni bir canlilik kazandirdilar. Cebir, geometri, aritmetik ve trigonometri konularinda Bati'yi kendi görüs ve kesiflerine dayanarak ilerleyebilecegi seviyeye getirdiler. 16. yüzyil sonlari için Italyan matematikçi Cordano'nun (1501-1576) adini belirtebiliriz.

17. yüzyilda; Ingiliz (Iskoçyali) John Napier (1550-1617), Isviçre matematikçilerinden Gulden (1577-1643); Italyan matematikçilerinden Cavalieri (1598-1647); Fransiz matematikçilerinden René Descartes (1596-1650), Desargues (1593-1662), Blaise Pascal (1623-1662), Pierre Fermat (1601-1663); Hollandali matematikçi Huygens'in (1629-1695) adlarini belirtebiliriz. Bu kisilerden J. Napier logaritmaya ait sistemleri ortaya koymustur. R.Descartes de analitik geometriye ait yeni bazi temel esaslari ortaya koymus, mevcut analitik geometri bilgilerini sistemlestirmistir. Diger matematikçiler de, matematigin çesitli dallarina ait, bazi yeni temel bilgiler kazandirmislardir.

18. yüzyilda; Isviçre matematikçilerinden; Bernouilli (Jacques I 1654-1705), Cramer (1704-1752), Leonard Euler (1707-1783), Alman matematikçilerinden Gottfried Wilhelm Leibniz (1146-1716), Ingiliz matematikçilerinden lsaac Newton (1642-1727), Mac Loren (1698-1746), Italyan matematikçilerinden Ceva (1648-1734), Riccati (1676-1754), Fransiz matematikçilerinden Clairaut'in (1713-1765) adlarini belirtebiliriz.

19. yüzyil Fransiz matematikçilerinden; Joseph Louis Lagrange (1736-1813), Gaspard Monge (1746-1818), Pierre Simon Laplace (1749-1827), Joseph Fourier (1768-1830), Galois (1811-1832), Legendre (1752-1833), F. W. Bessel (1784-1846), Augustin Louis Cauchy (1789-1857), Jean Victor Poncolet (1788-1857), Poinsot (1771-1859), Brianchan (1785-1864), Dupin (1784-1873), Chasley (1793-1880), Charles Hermite (1822-1901); Italyan matematikçilerden Carnot (1753-1823); Norveç matematikçilerinden Niels Henrik Abel (1802-1829), Alman matematikçilerden, Jacobi (1804-1851), Carl Friedrich Gauss (1777-1855), Bernhard Riemann (1826-1866), Leopold Kronecker (1823-1891), Eduard Kummer (1810-1893), Weierstrass (1815-1897); Sovyet matematikçilerinden Nikolay Ivanoviç Lobaçevski (1793-1856), Sonia Kowallewska (1850-1891); Ingiliz matematikçilerden Georg Boole (1815-1864), Cayley (1821-1895), James Joseph Sylvester (1814-1897) ve Irlandali matematikçi William Rawan Hamilton (1805-1865) adlarini belirtebiliriz. Bu kisilerden; Gaspart Monge, tasari geometrinin; Carnot, konum geometrisinin; Newton, sonsuz küçükler geometrisini; Pascal, Huygens ve Fermat da, olasilik hesabini ve gökmekanigini gelistirdiler.

20. yüzyil baslari için; Alman matematikçilerinden Dedekind (1831-1916), L.Fhillip Cantor (1845-1918), Fransiz matematikçilerinden Henri Poincare'nin (1854-1912), ülkemizde de, Henri Poincare'nin ögrencisi Salih Zeki'nin (1864-1921) adlarini belirtebiliriz. Daha sonra gelen; Alman, Ingiliz, Fransiz, Amerika Birlesik Devletleri ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birligi, Japonya ve Hindistan ile Çin'de yetisen matematikçiler, matematige kazandirdiklari yeni bilgiler ile, matematigi insan zekasinin en yüksek eseri haline getirmeyi basardilar.

Yapilacak kisa açiklamalardan sonra, su gerçek ortaya çikacaktir. Bugünkü ileri matematik ve bunun uygulama alani olan astronomi (gökbilim) ve fizigin temel bilgileri, uygulamalari ile birlikte, baslangiçta, Eski Misir ve Mezopotamya'da vardi. Daha sonralari bu bilgiler, Eski Yunan, Eski Hint ve 8. ile 16. yüzyil Türk - Islam Dünyasinda ileri seviyeye gelmistir. Bilahare 17. yüzyil sonrasi, Bati Dünyasinda yapilan çalismalar sonucunda, bugünkü "Saadet Devrine" ulasabilmistir. Bu gelisimde, 17. yüzyil öncesi medeniyetlerin seref paylari inkar edilemeyecek kadar açiktir.

 Kaynak

net matematik

Yorum (0)

RSS yorumları

İsim

Başlık

Yorum

Gönder