|
Vatansiz para ve uluslararasilasmasi |
|
|
|
Son yirmi yilda ortaya çikan, bu arada belli bir mekâni olmadigi gibi, hiçbir denetime de bagli olmayan para olarak tanimladigimiz küresel para piyasasi, döviz islemleri, küresel bonolar, Master Cart'lar, Euroyen ve paranin yeniden paketlenip satilmasina olanak veren ve gittikçe artan miktarda yaratici ve spekülatif araçlardan olusmaktadir. Bu piyasa, geçmisin donuk, gri bankalarindan çok, bir kumarhaneler zincirine benzemektedir.
Günün 24 saati trilyonlarca dolar dünyanin belli basli döviz piyasalarinda saniyenin binde biri bir hizla veri bitleri seklinde dolasmaktadir. Bii bas döndürücü boyuttaki tutarin ancak, %10 kadari, mal ya da hizmet ticareti ile ilgilidir. Bugün uluslararasi para trafigi, kendi basina bir amaç ve son derece kazançli bir oyun haline gelmistir.
Günümüzde hiçbir merkez bankasi, para akimlarini kontrol edememektedir. Sadece belli bir ölçüde etkileyebilmek için, faiz oranlarini yükseltip alçallmaktadirlar. Ama paranin akiminda siyasal elkenler de faiz oranlari kadar önemlidir ve siyasal etkenlerin önemi, giderek artmaktadir. Biigün transnasyond piya.salarda ticareti yapilan paralar, ulusal ve uluslararasi alisverisin finansmani için gerekli olan miktardan o kadar fazladir ki, bu dolasim tüm kontrol ve sinirlama çabalarindan kcndini kurtarabilmekle, hele yönelilmege hiç mi liiç gelmemektedir.
Finans alaninda, dünya çapinda özgürlügün sagladigi olanaklarla, dünya finans sanayinin is hacmi, geçen on yil içinde patlama gösterdi. 1985'len bu yana, döviz ve uluslararasi menkul degerler alim satimindan elde edilen kar, on kattan daha fazlaydi. Ortalama bir islem gününde yaklasik 1.5 trilyon dolar degerinde para el degistiriyor diye, Uluslararasi Ödemeler Dengesi Bankasi açiklamada bulunuyor. Bu on iki sifirli sayi dünyanin yillik petrol ihtiyacimn dört katina, Alman ekonomisinin ise yillik ihtiyacina karsilik gelmektedir.Bu dolasim hizi, diinya ölçeginde büyük bir gücü ifade etmektedir ve sermayenin her hareketinde, hem küresel, hem de yerel düzeylerde gücün yeniden dagilimi söz konusii olmaktadir.
Dünyada küresellesme hareketlerini baslatan ve global aktör olarak adlandiracagimiz "merkez"in bu büyük gücünün kaynagi, "finans" kaynaklarini elde tutmasi ve "finans piyasalari"na egemen olmasidir. Günümüzde küresellesme olgusu en fazla finans alaninda söz konusudur. Merkez'in bu muazzam finans gücü en kârli yatirim alanini bulup, orada yatirim yapmak istiyor. Bunun nedeni Merkez'deki durgunlugun, bütün kapilarin bu kaynaklara. açik tutulmasini gerektiriyor olmasdir;öyle ki çok düsük olan kâr hadleri, Merkez disindaki daha yüksek alanlarda nerede daha yüksek kar haddi varsa, orada yatirim yapabilsin.Merkez sermayesi sadece akiskan fonlar biçiminde hareket etmiyor, ayni zamanda, küresel isletmeler yoluyla sermaye donanimi, üretime iliskin "gayri maddi haklar" biçiminde de küresellesiyor.
Özetle, dünya ekonomisinde banka sermayesi giderek büyüyor. Bunun nedeni, Merkez ülkelerde üretken yatirimlann kârliligi düsük oldugu için, mali sermaye spekülasyona sikisarak genisledi ve sermaye hareketleri küresellesmeye basladi.Küresellesme sürecinde ekonomik büyümege paralel olarak, krediye olan talep arttikça mali sermayenin gücü de arti. Bu güç kendisini sadece ekonomik alanda degil, politik-siyasal alanda da hissettirmege ve global aktör olarak rol oynamaya basladi.
 |
Iktisat 
RSS yorumları