|
Teknoloji Devrimleri ve Ekonomik Düzen |
|
|
|
Son yüzyilda,dünya çapinda bir degisim rüzgari esmekte ve devletler bu degisime ayak uydurmaya çalismaktadir.Bu degisimi yakalayamayanlar ise çagdisi kalmaya mahkum oluyor. Degisim rüzgari iki boyutta incelenmekte,bir yanda teknoloji devriminin haberlesmede yarattigi olaganüstü hizlanma ve alan genislemesi,öbür yanda ekonomik gelismenin toplumdaki etkileridir. Günümüzde üçüncü sanayi devrimi diye anilan bu devrimle iç içe geçmis gibi gözüken ikinci bir degisim boyutu var:Serbest piyasa ekonomisi-serbest dis ticaret-serbest sermaye hareketleri.Bu degisimin temelinde sermayenin düsen kar haddini artirmak için küresellesme baskisi vardir.ABD askeri ve ekonomik gücüyle küresellesme olgusuna en büyük katkiyi yapan ülkedir.ABD; Dünya Bankasi,Dünya Ticaret Örgütü, IMF,OECD uluslararasi kurumlardaki etkinlikleri ile küresel boyutta etki olusturan bir dünya gücü olusturmaktadir.
Birinci ve Ikinci Sanayi Devrimlerinde Benzer ve Farkli Boyutlar
Birinci sanayi devrimi buhar makinasinin 18.yüzyil sonunda Ingiltere de sanayide uygulanmasiyla ve kol gücünün ikamesiyle baslamisti.Devrim,buhar makinasinin demiryollarinda ve denizyollarinda uygulanmasiyla 19.yüzyilin ortasinda dünya pazarinin olusmasini sagladi.Ingiltere 17.yüzyildan itibaren fetihlerle iyice güçlendi ve büyük bir imparatorluk haline geldi.
Ikinci sanayi devrimi içten patlamali motorlarin icadi ve sanayiye uygulanmasiyla güç aldi;buna haberlesme,ulastirma ve tip alanindaki yenilikler eklendi.ABD,Almanya ve Fransa da bu yarisa katildilar.Bilimsel buluslarin getirdigi sermayenin küresellesmesi ikinci sanayi devriminde son buluyor.
Tek merkezli Dünya ve Yeni Ekonomik Düzen
Ikinci Dünya Savasindan en az zarar en çok yarar ile çikan ülke ABD oldu.Silah sanayisi,bilimadamlari,stok artisi,yeni buluslar,atom çekirdeginin parçalanmasi,besin konularinda ABD çok büyük gelismeler gösterdi.IMF’den Dünya Bankasi’na,GATT’a kadar birçok yeni uluslararsi örgüt kuruldu.Dolar savas sonrasi çok degerlendi.Savastan önce Ingiltere,Almanya,Japonya... gibi birçok güçlü ülke varken savastan sonra tek bir güç tek bir merkez olustu.
Yeni Ekonomik Düzen ve Ulus-Devlet
Bu süreçte sosyallesme askiya alindi bunun atesleyicisi ‘Washington Consensus’ diye bilinen ABD Hazinesi,çok uluslu devletler(ÇUS) ve Wall Street üçlüsünün temsil ettigi ABD kaynakli ‘finans kapital’ vardi.Amaç büyük sermayenin hiçbir dirençle karsilasmadan dünya pazarinda karini artirmakti.
Ulus Devletlerin Ekonomideki Gücünün Asindirilmasi
Ulus devletlerin asindirilmasinda iki boyut devreye girdi.Birincisi ulus-devlet ekonomi düzlemindeki yetkilerini giderek ulus-üstü kurumlara devretme durumuyla karsi karsiya kaldi.Bunun bir ayagini ulus-üstü küresel çapta üyesi olan örgütler çerçevesinde alinan kararlar olusturuyordu.Ikinci ayagi bölgesel anlasmalarla kurulan eski imparatorluklara alan genisligi ve nüfus büyüklügü itibariyle benzese de yapisi farkli olan bölgesel isbirligi anlasmasi olusturuyordu.
Ulus-devlet erkinin asilmasinda ikinci boyut yerel yönetimlerin giderek güçlenmesi merkezi devletin olanaklarinin yetki ve sorumluluklarinin kendi içinde alt birimlere devredilmesi oluyor.
Küresel boyutta bu yeniden yapilanmanin amaci:Mal,hizmet,her biçimiyle sermaye için dünya pazari serbestlesme/özellestirme yoluyla kurulurken, yerel yönetimler dogrudan küresel pazarla iliski kuracak;ulusal pazar, ulusal sermaye ve emege iliskin ekonomi düzlemindeki islevleri,yetkileri ve sorumluluklari açisindan ulus-devlet erki ez aza indirilmis bir örgüte dönüsecek.
Merkez’de ve Çevre’de Ulus-Devletin farkli konumu
‘Merkez ‘olarak tanimlanan ileri düzeyde sanayilesmis,sayisi yirmibes civarindaki ülkeler Bilgi Çagi’na girmistir.Son elli yili asan sürede kapitalizmi ile birlikte bu ülkelerde kamu harcamalarinin GSMH içindeki orani giderek artmistir.Bu devletler bölgesellesme yolunda yeni birlesimler olusturmakta ve krizleri Çevre’ye aktarmakta;kendileri açisindan küçülen ulus-devlete dogru degisimi akilci bir karar olarak uygulamaktadirlar.
Yeni Ekonomik Düzen Nereden Kaynaklaniyor?
Yeni ekonomik düzen 1970’li yillarda patlak veren bir dizi ekonomik ve siyasal olayin sonucunda stratejik bir plan olarak ABD tarafindan gündeme getirilmistir.AB ve Japonya,ABD ile uluslararasi bir platformda mücadele ederek kendi çikarlarini korumaya çalisiyor.
Post-Modern Dünyanin Sanalliklari
Kavramsal çerçeve degistirilmis;ekonomik büyüme ,gelir bölüsümünün düzenlenmesi,sanayilesme ve tarimi gelistirme gibi alanlardan yada insana odaklanmaktan insan haklarina,özellestirmeye,piyasalari serbestlesmeye kaydirilmis,ulus-devlet tek kötülük kaynagi olarak öne çikarilmistir.
 |
Iktisat 
RSS yorumları