PETROL hayatin her alaninda. Hiçbir enerji kaynagi simdiye kadar insanoglunun yasamina petrol kadar dâhil olmamistir. Petrolü ya hammadde ya da dogrudan enerji kaynagi olarak kullanmaktayiz. Polyesterden plastige, ilaç hammaddesinden makyaj malzemelerine, tarimdan bilgisayar çipine varincaya kadar günlük hayatta kullandigimiz hemen her seyin üretiminde petrol hammadde olarak kullanilmaktadir. Bunun yaninda ham petrolün rafinerilerde islenmesinden elde edilen petrol ürünleri de yakilmak suretiyle isi ya da güç elde etmede kullanilmaktadir. Gelismis ülkeler ve uluslararasi organizasyonlar daha bundan bir kaç yil öncesine kadar petrolün ekonomideki öneminin artik azaldigini ve eskiden oldugu gibi petrol arzindaki soklarin ekonomiyi fazla etkilemeyecegini iddia ediyorlardi. Oysa petrole olan talep gittikçe artiyor. Önümüzdeki yillarda talep artisinin en çok gelismekte olan ülkelerde olacagi tahmin edilse de, gelismis ülkelerin petrol bagimliliginda bir azalma beklenmiyor.
Arzi kisitli olsa da petrole olan talep artmaya devam ediyor: Halen dünyamizda 12 günde bir 1 milyar varil petrol tüketiyoruz. Bugün en iyi sartlarda tükettigimiz her iki varil basina ancak bir varil petrol kesfediyoruz ve ucuz petrol devri açikça sona erme yolunda. Bilindigi gibi petrol yenilenemeyen bir kaynak. Önemli olan petrolün ne zaman bitecegi degil, dünyadaki petrolün yarisini ne zaman tüketmis olacagimiz. Çünkü o noktadan sonra, arz talebi karsilamayacak, ucuz ve kolay petrol devri kapanacak. Bugün yüksek gibi görünen petrol fiyatlari ise tarihe petrolün ucuz oldugu dönem olarak yer alacak.
Petrolün alternatifi halen mevcut degildir. Bu asamada ancak, kismi bir ikameden söz etmek mümkündür. Bu ikameyi saglayabilecek kaynaklarin kesintiye ugramadan, kolay, ucuz ve yedek destege ihtiyaç duymadan insanoglunun enerji ihtiyacini tamamen karsilamasi ihtimali ise çok azdir. Alternatif enerji kaynaklari ve teknoloji, isitmada ve elektrik enerji üretiminde petrolün yerinin kismen doldurulmasina imkân saglasa da ulasim sektöründe küresel çapta bir ikame yakin gelecekte gözükmemektedir.
2000 yilindan itibaren dünyanin en çok ticareti yapilan jeo-stratejik ve politik bir ürün olan petrolün piyasasi, bilinmeyen bir yöne sapmis durumda. Piyasanin yönünü belirlemede arz ve talepten baska dolarin konumu ve degeri, kiymetli metallerin degeri, türev piyasalari ve faiz oranlari gibi diger etmenler ilerde süphesiz daha belirgin rol oynayacak. 2009 yilina kadar normal sartlarda petrol fiyatlarinda sürekli artis yasanmayacak. Fakat o tarihten sonra devreye girecek yeni büyük üretim sahalarinin olmamasi ve o zamana kadar bulunacak olanlarin da 2014'ten önce üretime baslamasinin zor olacagi kabul edilirse, muhtemelen 2015'te arzin talebi karsilamaya yetmemeye baslayacagi tahmin ediliyor.
Petrol ithalatina bagimli ve toplam enerji tüketiminin çogunu petrolün olusturdugu gelismekte olan ülkeler en agir darbeyi alacak. Petrol ekonomisinin geleceginin tehlikede oldugu ihtimalinin göz ardi edilmesi, gerek ülke ekonomileri gerekse dünya ekonomisi ve hatta insanoglu için çok ciddi sonuçlara yol açacak. B-Planina sahip olmayan ülkelerin gelecegi karanlik. Ayrica petrole bagimli ülkeler ihtiyaçlarini gidermek için petrol zengini ülkelere her türlü baskiyi sürdürecek. Suudi Arabistan, Sudan, Venezuela ve Iran bu baglamda risk altinda.
Sonuç olarak; enerji politikamizda önemli revizyonlar gereklidir.Petrol bagimliligimizi ikame edecek teknolojik ve jeo-stratejik yatirimlara önem verilmelidir. Bu baglamda ülkemizin gelecegi ile birebir alakali olan ve hayati önem tasiyan bio-teknoloji yatirimlari ve tesvikleri arttirilmali bu konuda stratejik bir plan yapilarak acilen devreye sokulmalidir. Sanayi devrimini kaçiran, bilisim devrimini ise tam manasi ile kavramayan bir ülkede biyo-teknoloji devrimini kaçirmamak; ulusal ve uluslar arasi platformda söz sahibi olabilmek ve gelecegimizi nasil etkileyecegini tartismamiz ile birlikte yeni çözümler üretmemiz gerekir.
Özer Burhan AYDEMIR
 |
Iktisat 
RSS yorumları