|
|
Ana Sayfa  Iktisat Leasing
Ülkemizde özellikle 1980 yili sonrasinda ekonomik hayatimizin renklenmesi, çesitlenmesi girisimcileri isletmelerini genisletmeyi ya da daha baska yatirim alanlarina kaymalarini saglamistir. Ama bu noktada girisimcilerin yeterli ve ucuz finansman kaynaklari bulamamalari sorun olmustur. Bir finansal kiralama yöntemi olarak “leasing” bu soruna alternatif bir finansman kaynagi olarak çikmistir. LEASINGIN TANIMI
Leasing, kiracinin ihtiyaçlarina uygun tasinir ya da tasinmaz mallarin finansal kurumlar ya da söz konusu mallarin üreticisi tarafindan belli bir süre için firmanin kullanimina sunulmasi yani kiralanmasi durumuna denir.
Baska bir ifadeyle açiklarsak, leasing malin mülkiyetinin kiralama sirketinde kalarak, belirlenen kiralar karsiliginda, kullanim hakkinin kiraciya verilmesi ve sözlesmede belirlenen deger üzerinden sözlesme süresi sonunda mülkiyetinin kiraciya geçmesini saglayan bir finansman yöntemidir.
Finansal kiralamada, malin mülkiyet hakkinin hemen kiraciya geçmemesine karsin ödemelerin de yüklü bir miktarda olmamasi önemli bir noktadir. Kiraci firma yatirimi yaptiktan sonra sadece kira bedelini öder ve böylece ilk yatirim maliyeti çok küçülür. Isletme finansmanindaki azalma az olur ve yatirimin mali güçlügü yatirimin geri ödeme süresi içinde dagitilmis olur.
Yapilan anlasmalarin bir leasing anlasmasi olabilmesi için asagida belirtilen 4 maddeden an az birinin kabul edilmis olmasi gerekmektedir.
- Kira süresi sonunda malin mülkiyetinin kiraciya devrinin öngörülmesi
- Kiraciya kira süresi sonunda mali o tarihte beklenen piyasa fiyatinin altinda bir degerden satin alma hakkinin taninmasi
- Kira ödemeleri toplaminin , malin ekonomik ömrünün en az %75’ine esittir.
- Kira ödemeleri toplaminin , malin ekonomik ömrünün en az %90’ina esit
olmasi gibi
Bir leasing isleminde 3 taraf vardir. Ilki; kiraci (leasing alan) digeri kiralayan (leasing veren) ve sonuncusu satici (leasing konusu olan mali leasing verene satan) olarak adlandirilir.
Kiralayan sirketler çesitli varliklarin kiralanmasina aracilik eden uzmanlasmis mali kuruluslar olabilecegi gibi, bir tek mal üzerine yogunlasmis ve genellikle de üretici firmanin uzantisi olarak faaliyet gösteren kuruluslar da olabilir. Leasing islemine konu olan mallar maddi olabilecegi gibi, patent, lisans, marka gibi haklarin kullanilmasinda oldugu gibi maddi olmayan nitelikte de olabilir.
Leasing anlasmalari taraflarin anlasmalarina göre degisiklikler gösterebilir. Yapilan degisiklere göre asagidaki olanaklar karsimiza çikabilir.
1.Seçim hakki vermeyen finansal kiralama: Burada, ana sözlesme süresi sona erdiginde kiralanan mal kiralayana geri verilmektedir.
2.Satin alma hakki veren finansal kiralama: Bu sekilde düzenlenen sözlesmede kiraci, ana sözlesme süresi sona erdikten sonra kiralanan mali satin alma hakkina sahiptir.
3.Uzatma hakki veren finansal kiralama: Bu sekilde yapilan sözlesmeler, kiraciya ana kiralama süresinin sona ermesinden sonra sözlesme iliskisini belirli ya da belirsiz bir süre uzatma hakki tanimaktadir. Bu gibi durumlarda devam edecek kira bedeli, genellikle ana kiralama süresinden daha düsük olmaktadir.
Leasing ulusal nitelikte oldugu gibi uluslararasi bir nitelikte de olabilir. Uluslararasi leasing tipinde, kiralama konusu iktisadi varliklarin ( özellikle uçak, gemi, tanker, tibbi gereçler, elektronik araç ve gereçlerin) yabanci bir ülkedeki bir tesebbüse verilmesi söz konusudur.
1.2. ULUSLAR ARASI LEASING
Imalatçi firma yabanci ülkelerdeki isletmelere devretmek istedigi malin leasing yoluyla finansmanini yerli bir leasing sirketinden talep etmekte ve bu sirket de, yabanci ülkedeki kiracinin kredi degerliligini, malin finansal kiralamaya yatkinligini ve dis ülkedeki siyasal ve ekonomik durumu etraflica arastirdiktan sonra olumlu sonuca varir ise, yabanci kiraci ile leasing sözlesmesini kurarak, imalatcidan satin alacagi mali ona devretmek borcu altina girmektedir. Bu durumda imalatçi firma ihraç edecegi malin finansmanini saglamak suretiyle ihracat olanaklarini genisletmekte ve finansman rizikosundan kurtulmaktadir.
Kiralamanin uluslararasi leasing olarak adlandirilmasi için kiracinin ve kiralayanin ayri ülkelerden olmasi gerekmektedir. Kiracinin ve kiralayanin ayni ülkeden, üretici firmanin baska ülkeden olmasi durumunda yurtiçi kiralamadan söz edilebilir. Bunu disinda kalan ve farkli ülkelerin sirketlerini bir araya getiren tüm kiralamalar uluslararasi kiralama olarak kabul edilmektedir.
1.1. Uluslararasi Leasingin Gelisimi
Uluslararasi leasing ikinci dünya savasindan sonra gelismeye baslayip, 1972’den sonra büyük atak yaparak sektörünü genisletmistir. Petrol bunalimi nedeniyle dünyanin birçok ülkesinde hüküm süren depresyon, isletmelerin gelecek dönemlere iliskin talep ve tahminlerde güvenlerini kaybetmelerine ve genel bir belirsizligin dogmasina neden olmustur. Bu büyük güvensizlik ortaminda yatirimlari azaltmistir. Uluslararasi leasing bu dönemde, özellikle uçak, gemi, petrol platformlari gibi büyük ve uluslararasi is yapan yatirimlarla baslamis sürekli gelismistir. Uluslararasi leasingin ilk örnegi de ABD’de uygulanmistir.
1.2. Uluslararasi Leasing Türleri
Kiraci ve kiralayanin farkli ülkelerden olmasi durumunda kiralama islemi cross-border leasing sinifina girmektedir. Üretici firma ve kiralayan sirket ayni ülkeden olup, kiraci farkli ülkeden ise bu leasing export leasing olur. Bir de sirket subeleri veya bagli sirketler yoluyla kiralama islemleri gerçeklesebilir.
Bazi büyük finansman sirketleri kiralama sirketleri kurarak kiralama yapma yolunu seçebilirler. Böyle büyük bir sirket, uluslararasi islemlerdeki bürokratik engelleri atlayarak yavru sirketi araciligiyla kiralama islemlerini yürütürken, büyük sirkete bagli küçük kiralama sirketi, finansman saglama ve teknik bilgi ve deneyim elde etmekte ana sirketten yararlanmaktadir.
Uluslararasi leasing türleri sekil’de açiklanmistir.
1.3. Uluslararasi Leasingin Avantajlari
1.Uluslararasi leasingin en önemli avantaji vergi tasarrufu saglamasidir.
2.Uluslararasi kiralama islemlerinde uzmanlasan kiraya veren sirketlerin pazarlari oldukça genis oldugundan çesitli ülke piyasalarinda ki gelismelere bagli olarak girisimlerini düzenlemek, firsatlari degerlendirebilmek imkanlari vardir.
3.Firmalar, ellerindeki hurda araç ve gereçleri digerlerinden daha kolay ve daha pahali olarak elden çikartma olanagina sahiptirler.
4.Varligin sahipliliginin kiraya verende kalmasi ve kira bedellerinin ödenmemesi durumunda kiraya verenin varlik üzerindeki haklarinin daha fazla olmasi, kiraya verenin riskini azaltmaktadir.
5.Birçok ülkenin borçlanabilmesi IMF gibi uluslar arasi finans kuruluslari tarafindan sinirlandirilmaktadir. Kiralama yoluyla kaynak saglama ise bu denetimden kaçma olanagi sagladigi için bu ülkelerce tercih edilen bir yöntem olmustur.
1.4. Uluslararasi Leasingin Dezavantajlari
1.Cografi, sosyal, kültürel, politik ve ekonomik farkliliklari içermesi uluslararasi kiralamanin karmasik ve anlasilmasi zor bir konu olmasina sebep olmaktadir. Farkli vergi uygulamalari, degisik defter tutma teknikleri, ulusal para birimlerinin birbirlerine çevrilmeleri sorunlarin baslica kaynaklaridir.
2.Leasing islemlerini uluslararasi bir düzeyde düzenleyen yasalarin yapilmamasi olmasi, kiralamanin farkli ülkelerde farkli sekillerde algilanmasina sebep olmaktadir.
Bahri KURTOGLU
 |
|
|
RSS yorumları