Günümüzde bir sirketi degerlendirirken sadece fiziksel ve finansal sermayelerini dikkate alan yöneticiler, yatirimcilar ya da konuyla ilgili herhangi biri Titanic’teki bir yolcu olmaktan ileriye gidemeyecektir. Çünkü buz dagini sadece görünür kismiyla degerlendirmekte ve asil gücü olusturan ve görünmez varliklari temsil eden entellektüel sermayeyi gözardi etmektedir. Bir sirketi gelecege tasiyacak olan unsur, bünyesinde çalisan insanlarin yarattigi degerlerin, sirket stratejilerinin, yapisinin, sistem ve süreçleri ile sirketin müsterileri ve toplumla kurdugu iliskilerin toplamindan olusan entellektüel sermaye olacaktir. Entellektüel sermaye sirket agacini besleyen, onu yetistigi toprak olan sektör ortamina sikica baglayan, ama görünür olmaktan uzak olan köklerdir. Entellektüel sermayeyi olusturan insan sermayesi, müsteri sermayesi ve yapisal sermaye çevreyle olan etkilesimlerini kendi bünyelerinden süzerek sirkete akitmakta, küresellesen dünya pazarlarinda sirketlere rekabetçi avantajlar kazandirmaktadir.
Kullanildikça degeri artan bir varlik olan entellektüel sermaye, bilgiye dayali rekabetin yasandigi günümüz dünyasinda uyandirilmasi gereken bir devdir. Bunun farkina varamayan sirketler gün geçtikçe entellektüel erozyona ugramakta ve bir noktada verimsiz, katma deger üretemeyen bir sirket haline dönüsmektedir. Bu durumu engellemek için önce entellektüel sermaye tanimlanmali ve ortaya çikarilmali, sonrasinda ise sürekli gelisimi saglanmalidir.
Ülkemizdeki en büyük kuruluslardan olan Koç Holding bünyesindeki Koç Sistemin Genel Müdürü Bülent Gönç; Yeni ekonomide, sirket çalisanlarinin bilgi birikimleri ve olusturacaklari know-how'un kapasitesinden meydana gelen entellektüel sermayenin ön plana çikacagini savunmaktadir. Ayrca Gönç konu ile ilgili olarak su düsüncelere sahiptir:
" Benim inancim 2005 yilinda bilançolarda entellektüel sermaye diye bir satir olacagi ve sirketlerin degerlerinin sahip olduklari entelektüel sermaye ile ölçülecegi yönündedir. Biz de Koç Sistem olarak su anda uygulamaya koymus oldugumuz toplam kalite ve bilgi yönetimi projeleri ile entelektüel sermayemizi en üst noktaya getirmeyi amaçliyoruz. Sirketimizde olusan tecrübe ve bilgi birikimini bilgisayar ortaminda bilgi bankalarina aktararak, sirketin gerçek entellektüel sermayesi haline getirmeye çalisiyoruz. Dünya çapinda sektörün en iyi kuruluslariyla is ortakliklari gerçeklestiriyor ve bu ortakliklarin sayisini artirmayi hedefliyoruz. 2004 yilinda web siteleri, e-ticaret ve e-posta uygulamalarina yapilacak yatirimlar 1.5 milyar dolari bulacak. Bu pastadan daha fazla pay almak gerekiyor. Konularinda en iyi olanlarla birlikte çalisarak, müsterimize katma deger yaratabilecek hizmeti üretebilmeyi planliyoruz.. Tabii is ortaklarindan en yüksek verimi elde edip, en iyi hizmeti üretilmek için satis ve satis sonrasi organizasyonunun çok iyi olmasi gerekiyor."
Su anda genel olarak kabul edilmis parametler olmadigi halde sirketlerin ellerindeki entellektüel sermayeyi bir sekilde ortaya koymaya çalistiklarina deginen Gönç, bir sirketin olusturmus oldugu know-how ve teknoloji bilgi birikiminin, o sirketin cirosundan daha fazla önem kazanmaya basladigini da ifade ederek, bu konuda su örnegi verdi: " Mesela Microsoft, cirosu 17-18 milyar dolar olan bir sirket, ama 350 milyar dolarlik piyasa degeri var. Öte yandan General Motors, 180 milyar dolarlik cirosu olan bir sirket oldugu halde piyasa degeri belki 100 milyar. Yani entellektüel sermayenin önemi yavas yavas ortaya çikiyor ve gelecekte daha da çok çikacak
2. ENTELLEKTÜEL SERMAYE NEDIR?
Son 25 yil içinde bilgi ekonomisinde yasanan patlama sonucu sirketler artik ögrenmenin hayati oldugunu anlamislar ve böylece stratejik çabalarini somut varliklarin yönetiminden soyut, genelde gizli, entellektüel varliklarinin yönetilmesine dogru kaydirmislardir.
Isletmeler üç tip sermaye kullanarak çalismalarini sürdürürler. Bunlar:
• Fiziksel Sermaye ( fabrika, teçhizat, stoklar vb.)
• Finansal Sermaye ( nakit, yatirimlar, alacaklar vb.)
• Entellektüel Sermaye
Burada entellektüel sermayeyi sadece patentler, entelektüel mülkiyet haklari, telif haklari gibi soyut varliklar seklinde tanimlamak yeterli degildir. Entellektüel sermaye, “daha yüksek degerli varliklar üretmek için sekillendirilmis, elde edilmis ve güçlendirilmis entellektüel maddedir.”
Entellektüel sermayenin yönetilmesinin temeli, bilginin (hammadde) isletme örgütü için degerli bir seye (bilgi ürünü) dönüstürülmesini yönlendirmektir. Bireyin bilgi ve yetenegi, “dönüstürülmeden” ve “güçlendirilmeden” de ruhsal anlamda birey için bir deger yaratabilir, ama böylece yararlanilmamis, gizli bir organizasyonel kaynak olarak kalmis olur. Bireyin bilgisi kullanilmaya ve organizasyonel degeri yaratmak için paylasilmaya bir kez baslandigi zaman, bu katma deger “ürün” artik entellektüel sermayenin bir parçasi haline gelir.
Entellektüel sermaye hakkindaki akil karisikligi onun veri, enformasyon, bilgi, entelektüel varlik ve entelektüel mülkiyet gibi terimlerden olan farkliliklari konusundadir. Bu terimleri su sekilde tanimlayabiliriz:
Veri: Yapilan islemlerin belli biçimlerde tutulmus kayitlaridir. Veriler, olaylar hakkindaki birbirinden ayri, nesnel gerçekleri ifade eder.
Enformasyon: Genellikle belge seklinde ya da görsel veya isitsel bir mesajdir. Fark yaratan veri olarak da düsünülebilir.
Bilgi: Belli bir düzen içindeki deneyimlerin, degerlerin, amaca yönelik enformasyonun ve uzmanlik görüsünün, yeni deneyimlerin ve enformasyonun bir araya getirilip degerlendirilmesi için bir çerçeve olusturan esnek bir bilesimidir.
Entellektüel Varlik: Deger yaratan bilgi (lisansli patentler, uygulanan know-how)
Entellektüel Mülkiyet: Yasal sahiplik tasiyan bilgi. (patentler, ticari marka, telif hakki, ticari sirlar)
Entellektüel Sermaye: Deger yaratma potansiyeli olan bilgi. (çalisanlarda, süreçlerde ve müsterilerde vücut bulan fikirler.)
Veriler enformasyonu olustururken, enformasyonun bilinçli tüketimi ve kullanimi bilgiyi meydana getirir. Tanimsal olarak, entellektüel sermaye isletme örgütü için degerli olan bir seye dönüstürülen bilgiyi temsil eder. Bu dinamik bilgi dönüsümü sürecini olanakli kilan ana etkenler insanlar, teknolojiler ve isletme örgütünün yapisidir.
Entellektüel sermaye veri, enformasyon ve bilgi arasindaki ayrimlar bir yana birakildiginda yalnizca iki biçim alir. Bunlardan birincisi yari kalici bilgi bütünü, yani bir görev, kisi ya da kurulusun çevresinde gelisen uzmanliktir. Bu tür uzmanlik alanlari, iletisim ya da liderlik becerileri, sirketi tercih eden müsterilerin gerçekte neye para ödediklerini ve bunun nasil fiyatlandirilmasi gerektigini (deger teklifi) bilmek, bir kurulusun proseslerine, degerlerine ve kültürüne asinalik olabilir. Bilgi varliklarinin ikinci türü olgulari, verileri, enformasyonu önünüze getirerek ya da uzmanligi ve buna eklenen unsurlari bunlara gerek duyan kisilere gerek duyduklari anda ulastirarak bilgi bütününü çogaltan araçlardir.
Entellektüel semaye, bilançoda görünmeyen varliklari kapsar. Ölçülmeyeni ölçer. Kisiler, fikirler ve bilgi arasindaki iliskileri ortaya koymak için yapilan bir arastirmadir. Bu nedenle entellektüel sermaye tek bir sey ya da tek bir hedef degil, iliskilere yönelik bir konudur.
Görüldügü gibi entelektüel sermaye statik bir varliktan çok, isletmenin gereksinimlerine uygulandiginda katma deger yaratan dinamik bir unsurdur. Bu, örgütün süreçlerini, teknolojilerini, patentlerini, isgörenlerinin yeteneklerini, müsterileri, saticilari ve isletmenin ilgi gruplari hakkindaki bilgileri kapsar. Dosyalarda, veri tabaninda veya kagit üzerinde kalan bir veri veya bilgi degildir. Entellektüel sermaye, isletmenin islevlerini nasil dizayn etmesi ve faaliyetlerini sürdürebilmesi için neyi korumak zorunda oldugunu belirlemesi için gerekli, uygulamaya geçirilmis fikirlerden olusur. Isletmenin daha iyi islev görmesi, onun performansini veya rekabet avantajini gösterir.
Entellektüel sermaye ile ilgili çalismalarin kuramsal olarak ulastigi sonuçlar asagidaki gibi özetlenebilir:
• Entellektüel sermaye, isletme bilançosundan tam olarak elde edilemeyen görünmeyen varliklarin toplamidir.
• Entellektüel sermaye, isletmelerin rekabet üstünlügünün kaliciliginin saglanmasinin temel kaynagidir.
• Isletmenin entellektüel sermayesinin yönetimi önemli bir yönetsel sorumluluktur.
• Entellektüel sermayedeki artis veya azalis entelektüel performans olarak adlandirilabilir ve ölçülebilir ve görünür hale getirilebilir.
• Entellektüel sermayeyi ölçmek ve görünür hale getirmek için sistematik bir yaklasim, isletmelerin türüne, büyüklügüne, yapisina, sahiplerine ve cografi yerlesimine bagli olmaksizin artan bir sekilde degerli hale gelmektedir.
 |
Iktisat 
RSS yorumları