|
2000'li Yillarin Basinda Dünya Ekonomisi |
|
|
|
Dünya ekonomisi bir orman gibi çesitli canlilardan olusur.Aslandan baslayip gözle görülemeyecek kadar küçük bakterilere kadar uzanan canli zenginligi,dünyada ülkeler biçiminde var.Dünya ekonomisi kavrami bu nedenle bir soyutlamadir.Bu bölümde yapilan siniflandirma da soyutlamalara dayaniyor;Merkez ile Çevre arsindaki ayirim incelenmektedir.
21. Yüzyil Basinda Merkez ve Iç Yapisi
Yeni yüzyil baslarken Dünya ekonomisinin isleyis biçimini,yakin geçmis olaylari kadar,tarihsel gelismenin sekillendirdigi ‘yapi’ ve bu yapiyi pekistiren ideolojik,konjonktürel ve teknolojik süreçler belirler.Bu yapida çesitli hiyerarsik bir siralama oldugu görülmektedir.Tepede ‘Merkez’de; dünya ekonomisinin gidisatini ekonomik güçlerinin büyüklügü ile belirleyen,kurallari koyan,bu kurallarin kabulünü saglayacak yönetim ve denetimi gerçeklestiren ileri düzeyde gelismis,Bilgi Çagi’na girmis ülkeler var.
Gelismekte olan ülkelerin olusturdugu,dünya ekonomisini etkileme gücünden yoksun,Merkez’in kararlarina uyan ülkeler takimi ise’Çevre’yi olusturmaktadir.
ABD’nin Yeri ve Üstünlügü
ABD hem askeri hem teknolojik-ekonomik gücü hem de dünya ekonomisindeki etkinligi ile en üst düzeyde olan Merkez’deki ülkedir.ABD’yi G-7 olarak biline Japonya,Almanya,Ingiltere;Fransa,Kanada ve Italya takip eder.
ABD, para birimi olan’ABD Dolari’ ile de zirvedeki yerini korumaktadir.Diger bir üstünlügü ‘ingilizce’nin bir dünya dili haline gelmis olmasidir.Buna teknolojinin getirdigi haberlesme-iletisim olanaklari,dünya sinema ve TV filmleri sanayilerinde ABD’nin neredeyse tekel olusturmasi,internet dilinin ingilizce olmasi eklendiginde ABD’nin üstünlügü görülmektedir.
Merkez’in içinden ABD’nin bu üstünlügüne açikça karsi koyan tek ülke Fransa’dir.Fransa ‘euro’ ile ‘dolar’a,ABD’nin Avrupa’daki varligina,Fransizcayi ve kendi kültür ürünlerini koruyarak ABD’nin yayginlasan kültür etkinligine karsi koymaktadir.
Merkez’in Dünyayi Etkileme ve Düzenleme Gücü
Yeni Buluslar ve Teknolojiyi Degistirme Gücü
Merkez’deki ülkeler teknik güce sahip ve yeni buluslara açik olduklari için dünya ekonomisini etkileyebiliyorlar.Ayrica serbest piyasa ve siyasal rejim olarak demokrasi Merkez’in etkileme alanini genisletiyor.Merkez yeni buluslari bilimsel düzeyde yaratmakla kalmiyor,ayni zamanda bu buluslari sanayiye uygulayip satilabilir mal ve hizmet olarak pazarliyor.Zamani geldiginde bu teknolojiyi de satiyor.Üretim sürecinde Merkez’in gücü,temel sermaye mallarinin üretimini ve teknik bilgilerini elde tutmasiyla büyüyor.Patent haklarinin iyi korunmasiyla Çevre ülkerinin gelismesi engelleniyor.
Haberlesme,Düsünce Kaliplari olusturma ve Pazarlamada Etkenlik
Medyadan internete ‘iletisim kanallari’ haberleri ve bilgiyi yayarken tüm dünyada fikirlerin olusumu etkileniyor.Bilgi kaynaklari ingilizce olunca toplumsal deger yargilari kaçinilmaz olarak Merkez’in degerelrinden etkileniyor.
Finans Gücü,Araçlari ve Kurumlarda Etkenlik
Merkez’in en büyük gücü finans kaynaklarini elinde tutmasi ve finans piyasalarina tam egemen olmasidir.Basta ABD Dolari,Japon Yeni ve Alman Marki sadece degisim araci degil ayni zamanda rezerv parasi olarak talep edilmektedir.Finans gücü Merkez’in çesitli kurumlari,IMF,Dünya Bankasi ile bir bütündür.
Uluslararsi Kurumlarda Etkenlik
Iki büyük savas arasindaki yillarda,ülke sayisi arttikça küresel çapta kurumlara gereksinim duyulmus ve ‘Milletler Cemiyeti’ ortaya çikmistir.Ikinci Dünya Savasi sonunda ABD’nin öncülügünde Birlesmis Milletler,IMF,GATT gibi örgütlenmeler baslamistir. Bu kurumlar merkez’in iç düzenini saglamaktadir.
Artan Tekel Gücü ve Destekçi Ulus-Devlet
Teknoloji,tekel gücünün baslica kaynagi ve bunun yaraticisi olan dev boyutlu firmalar ellerindeki teknolojiyi diger firmalara aktarmayarak,rekabeti önlüyor ve tekeli olusturuyor.Diger bir tekel unsuru ‘marka’ yaratmaktiir.marka olusturma,buna kosut olarak düsünce olusturma becerisinden doguyor,reklamlarda markalasmayi destekliyor.
Merkez’in Disinda Kalan Ülkeler:ÇEVRE
Çevre;Merkezdisi dünyanin nüfus çogunluguna ragmen,ekonomi alaninda zayif olan ve yeni ekonomik düzeyde de giderek kötülesen ülkeler takimidir.Merkez içinde oldugu gibi Çevre de kendi içinde büyük ayirimlar vardir.Düsük gelirli,orta gelirli ve yüksek gelirli ülkeler olarak gruplara ayrilmaktadirlar.
Merkez’in teknolojik devrimi ile safdisi biraktigi Çevre ülkeleri;Merkez için hammadde ve emek kaynagi olarak önemini yitirse de önemli birer Pazar olma özellikleri halen devam etmektedir.
 |
Iktisat 
RSS yorumları