Kisinin sagliginda elde ettigi hak ve borçlardan olusan malvarligi ölümünde tereke adini alir.

I- KANUNI MIRASÇILIK

Bu tür mirasçilik, muris ile mirasçi arasindaki aile iliskilerine veya tabiiyet (uyrukluk) bagina dayanir. Kanuni mirasçilar; murisin kan hisimlari, evlatligi, sag kalan esi ve devlettir.

MAHFUZ HISSE (SAKLI PAY): Kanuni mirasçilardan murise çok yakin olanlara murisin iradesiyle bertaraf edemeyecegi (ortadan kaldiramayacagi) bir miras hissesi taninmistir ki, bu hisseye mahfuz hisse (sakli pay), bu surette kanun tarafindan korunmakta olan mirasçilara da mahfuz hisseli (sakli payli) mirasçilar denir.
Murisin füruu (altsoyu) mahfuz hisseli mirasçidir ve mahfuz hissesi kanuni miras hakkinin 1/4'dür.

Mahfuz hisseli mirasçilar ve hisseleri söyledir:
1-Murisin füruu için kanuni miras hakkinin 3/4'ü
2-Murisin ana ve babasindan her biri için kanuni miras hakkinin 1/2'si
3- Murisin kardeslerinden her biri için kanuni miras hakkinin 1/4'ü
4-Murisin esi için, birlikte mirasçi olmussa kanuni miras hakkinin tamami, diger hallerde kanuni miras hakkinin 1/2'si

a- Kan hisimligi mirasçiligi

1-Birinci dereceden mirasçilar: Murisin (füruu-altsoyu) çocuklari, torunlari, torun çocuklari, torunlarin torunlari... murisin birinci dereceden mirasçilaridir. Çocuklarin miras haklari esittir. Muristen önce ölmüs çocuklarin yerine onlarin füruu geçer.

2-Ikinci dereceden mirasçilar: Murisin ana babasi ve onlarin füruudur. Ana babanin miras haklari da esittir. Ana veya babadan birisi muristen önce ölmüsse, onun yerine füruu, yani çocuklari, torunlari (murisin kardesleri, kardes çocuklari –yegenler- ) geçer.

3-Üçüncü dereceden mirasçilar: Murisin büyük ana ve babasidir. Bunlar da esit surette mirasçidirlar.

4-Büyükana ve büyükbabanin ana-babalarinin durumu: Murisin büyükana ve büyükbabasinin ana ve babalarinin (büyük dede ve büyük nine) ve onlarin çocuklarinin (büyük amca, büyük hala, büyük dayi, büyük teyze)olusturduklari dördüncü parantelde mirasçilik yoktur.

Ilk üç parantelde hiç mirasçi yoksa miras devlete geçer.

b- Sag kalan esin mirasçiligi

Sag kalan es, murisin füruu, çocuklari, torunlari ile birlikte mirasçi olmussa, mirasin 1/4'ünü alir.

Sag kalan es, murisin ana-babasi veya bunlarin füruu ile birlikte mirasçi olmussa mirasin 1/2'sini (yarisini) alir.

Sag kalan es, murisin büyükana ve büyükbabalari ile birlikte mirasçi olmussa, mirasin 3/4'ünü alir.

Bunlardan hiçbiri olmazsa, sag kalan es tek basina mirasçi olur ve mirasin tamamini alir.

c- Evlatligin mirasçiligi

Evlatlik kanuni mirasçilarindandir. Kendisini evlat edinmis kisinin füruu gibi mirasçisi olur. Fakat evlat edinen kimse ile onun mirasçilari evlatligin mirasçilari olamazlar. Evlatlik sadece kendisini evlat edinenin mirasçisi olur: evlat edinenin mirasçilarinin mesela çocuklarinin, ana ve babasinin, kardeslerinin vs. mirasçisi olamaz.

d- Devletin mirasçiligi

Murisin en son kanuni mirasçisi Devlet (Hazine) tir. Murisin ilk üç parantelde hiç mirasçisi yoksa keza esi de kendisinden önce ölmüsse ve muris herhangi bir kimseyi mirasçi tayin etmemisse, miras devlete kalir.

II- IRADI (MANSUP) MIRASÇILIK

a- Mirasçi atama: Kanunumuz murise, ölüme bagli bir tasarrufla herhangi bir kimseyi veya kimseleri mirasçi olarak atama imkani vermistir. Bu gerçek veya tüzel kisi olabilir. murisin ölüme bagli tasarrufla kendisine mirasçi atadigi kisilere “mansup mirasçi (atanmis mirasçi)”, bu isleme de “mirasçi nasbi (mirasçi atama)”denir.

b- Belli mal vasiyeti: Muris, bir kimseyi mirasçi atamaksizin ona terekesinden belli bir malin birakilmasini da isteyebilir.

c- Ölüme bagli tasarruflar: Ölüme bagli tasarruflar, murisin ölümünü düsünerek, yapilmasini istedigi hususlari bir hukuki muamele ile bildirmesidir. Bunlar;

i- Vasiyet:Tek tarafli bir hukuki muameledir. Vasiyet yoluyla ölüme bagli tasarruflarda bulunabilmek için temyiz kudretine sahip olmak ve 15 yasini bitirmis bulunmak gerekir. Vasiyet yapma hakki sahsa siki sikiya bagli haklardan oldugundan burada; kanuni veya akdi temsil geçerli olmaz, murisin bu hakkini bizzat kullanmasi gerekir. Vasiyetname; resmi vasiyetname, el yazisiyla vasiyetname ve sözlü vasiyetname olmak üzere üç çesittir.

ii- Miras mukavelesi: Miras mukavelesi murisin baska bir kimseyle yaptigi bir sözlesme oldugundan, taraflarin iradelerini karsilikli ve birbirine uygun sekilde açiklamalariyla olusur. Miras mukavelesi ancak “resmi vasiyetname” seklinde yapilir.

Miras mukavelesi yapabilmek için, temyiz kudretine sahip bulunmakla birlikte resit olmak da lazimdir.

MIRASIN INTIKALI (GEÇISI)

I- Mirasin açilmasi

Miras ölüm ile açilir. Miras, tüm mallari kapsamak üzere murisin son ikametgahi mahkemesinde açilir. Ölüme bagli tasarruflarda iptal, tenkis, mirasin taksimi ve miras sebebiyle istihkak davalari da bu mahkemede görülür.

II- Miras ehliyeti
 
Murisin ölümü aninda hayatta olmak (olumlu sart), mirastan mahrum bulunmamak (olumsuz sart)

a-Murisin ölümü aninda hayatta olmak: Mirasçi olabilmek için murisin ölümü aninda hayatta olmak gerekir. Muristen önce ölenler onun mirasçisi olamazlar. Kanunumuz sag dogmak sartiyla ceninin mirasçiligini da kabul etmistir.

b-Mirastan mahrum bulunmamak: Mirastan mahrum bulunan kimseler mirastan yararlanamazlar ve sanki muristen önce ölmüsler gibi hesaba katilmazlar; onlarin yerin füruu alir.

Mirastan mahrumiyet sebepleri (mirasçi olamayan kimseler)

1-Kasten veya hukuka aykiri bir surette murisi öldüren veya öldürmeye tesebbüs edenler,

2-Kasten veya hukuka aykiri bir surette muris ölüme bagli bir tasarrufta bulunamayacak hale getirenler

3-Hile veya tehdit yahut cebirle murisi ölüme bagli bir tasarrufta bulunmaya veya böyle bir tasarruftan rücu etmeye (dönmeye) sevkedenler veya bunlari yapmaya engel olanlar

4-Ölüme bagli tasarrufu, murisin bunlari tekrar yapmasina imkan olmayan hal ve zamanda kasten veya hukuka aykiri surette gizleyen veya bozanlar mirastan mahrumiyet yukaridaki sebeplerden birinin varligi halinde kendiliginden, yani herhangi bir karar veya isleme gerek olmaksizin kanundan ötürü meydana gelir ve o mirasçinin mirasa ehliyetini ortadan kaldirir.

Mirastan iskat, murisin kanunda sayilan sebeplerden birinin bulunmasi halinde mahfuz hisseli bir mirasçisini ölüme bagli bir tasarrufla mirasinin disinda birakmasi, onu mirasçiliktan çikarmasidir.

Mirastan iskat, sadece mahfuz hisseli mirasçilar hakkinda söz konusudur. Ayrica, mirastan iskat, mahrumiyet gibi kanundan degil murisin ölüme bagli bir tasarrufundan dogar.

Mirastan iskat sebepleri

1-Mahfuz hisseli mirasçinin, veya onun yakinlarindan birine karsi agir bir suç islemesi
2-Mahfuz hisseli mirasçinin, murise veya onun ailesine karsi kanunen yükümlü oldugu ödevleri agir bir sekilde ihmal etmesi

Mirasçilarin, mirasçilik sifatini ispata yarayan belgeye “veraset ilami” denilmektedir.
Veraset ilami, mahiyeti itibariyle “resmi senet” niteliginde oldugundan, içeriginin dogrulugu hakkinda adi bir karine geçerlidir yani aksi ispat edilinceye kadar bu ilamda belirtilen kimselerin mirasçi olduklari kabul edilir.

III- MIRASIN KAZANILMASI

a-Külli halefiyet ilkesi (Tamamiyla intikal ilkesi)

Terekeye dahil haklar ve borçlar mirasçilara bir bütün olarak intikal eder. Mirasçilar sadece terekedeki mal ve haklari kazanmazlar, ayni zamanda murise ait borçlari da üstlenmis olurlar. Terekenin bir bütün olarak ve kanundan dolayi mirasçilara geçmesine “külli halefiyet ilkesi” denir.

Mirasçilar mirasi kabul edip etmemekte serbesttirler. Mirasin reddi için, mirasçinin murisin ölümünü ögrendigi andan itibaren 3 ay içinde sulh mahkemesine yazili veya sözlü olarak mirasi reddettigini açiklamasi lazimdir. Mirasin reddi kayitsiz ve sartsiz olmalidir.
Mirasçilar murisin borçlarindan dolayi terekeye dahil mallarla degil, ayni zamanda kendi malvarligiyla da sinirsiz ve müteselsil bir sorumludurlar. Her mirasçi terekedeki borçlarin tamamindan sorumludur. Bu sorumluluktan kurtulmanin yolu “mirasi red” veya “mirasin tasfiyesini istemek”tir.

b-Cüzi halefiyet ilkesi

Cüzi halefiyet ilkesi, tereke üzerinde sadece bir talep hakki elde etmeyi, buna karsilik borçlardan sorumlu olmamayi ifade eder. Kendisine sadece belirli bir mal birakilmis sahis (musaleh) cüzi haleftir.

Çünkü musaleh, kendisine, muris tarafindan ölüme bagli bir tasarrufla birakilan seyin devredilmesini mirasçilardan isteme hakkina sahipken, murisin borçlarindan sorumlu degildir.

Sadece intifa hakki olan dördüncü paranteldeki hisimlar ile intifa hakkini seçmis olan es de cüzi haleftirler. Sag kalan es intifa yerine mülkiyeti seçerse külli halef olur.

Istirak halinde mülkiyet ilkesi

Miras kendiliginden ve bir bütün olarak mirasçilarin hepsine birden geçer. Yani, birden fazla mirasçi tereke üzerinde “istirak halinde malik” sifatiyla hak sahibi olurlar. Taksim anina kadar herhangi bir mirasçi, tereke mallari üzerinde bir hak iddia edemez, kendi hissesi üzerinde tasarrufta bulunamaz. Mirasi hep birlikte kazanmis olan mirasçilarin taksime kadar meydana getirdikleri topluluga “miras sirketi” denir.

Mirasin intikaline iliskin önemli ilkeler

* Kendiliginden intikal ilkesi
* Tamamiyla intikal ilkesi
* Istirak halinde mülkiyet ilkesi

Yorum (0)

RSS yorumları

İsim

Başlık

Yorum

Gönder