|
ABD'li bir grup arastirmaci, her canlinin dogal kalitim sifresi olan DNA'yi, yapay yeni eklerle "zenginlestirmeye" çalisiyor. Hedefleri, bu yolla simdiye degin dogada hiç görülmemis proteinler elde etmek. Yalnizca RNA (ribonükleik asit) tasiyan bazi virüsler disinda, tüm canli organizmalar, genetik bilgilerini hep ayni dört bazdan olusan, yangin merdiveni gibi sarmal biçimde birlesmis DNA (deoksiribonükleik asit) dizelerinde tasirlar. Bu bazlar, adenin, timin, sitozin ve guaninden olusuyor.
Bunlardan adenin, yalnizca timin; sitozin de yalnizca guaninle birlesiyor. Bazlar, kodon adi verilen üçlü dizeler olusturuyor. Her kodon da dogada bulunan 20 amino asitten birini seçerek protein zincirlerine ekliyor. La Jolla'da (California) bulunan Scripps Arastirma Enstitüsü moleküler biyologlarindan Floyd Romesberg baskanligindaki ekip, orijinal dört DNA bazina sentetik yeni bazlar ekleyerek kodon modeli sayisini arttirmayi denemis. Arastirmacilara göre bu yeni kodonlarin yapay amino asitler üretmeleri, bunlarin da yepyeni proteinler olusturmalari gerekiyor.Gerçi dogal olmayan bazlarla yapilan deneyler, 1980'li yillara degin gidiyor; ama simdiye kadar bunlarin eklendigi DNA örnekleri hep kararsiz duruma dönüsmüs. Romesberg ve ekibiyse, bu engeli asmis görünüyor. Arastirmacilarin olusturdugu 20 yapay baz, tipki dogallari gibi sekerlere baglanip nükleosid olusturmus. Ekip daha sonra bu yapay bazlardan birini, tek bir DNA seridine eklemis. DNA'nin kendini kopyalama sürecinde polimeraz denen enzimler, tek serit halinde dizili kaliplari okuyup, gerekli bazlari ekleyerek çiftler olustururlar. Örnegin, adenini timine, sitozini guanine baglarlar. Dogal olmayan bir bazsa, degisik biçimde oldugundan gene degisik bir bag kurar. Daha önceki arastirmalarda polimerazlarin bu yapay bazlari da gene yapay çiftlere bagladigi görülmüs. Ancak karsilasilan sorun, bu yapay çiftin, DNA'nin kopyalanma sürecini durdurmasi.Sorunu asmak için ekip, degisik yapidaki polimerazlari, yapay bazlarla deneyerek sonunda sistemi durdurmadan isleyen bir model elde etmis. Deney sonunda kopyalama isleminin, yapay baz çiftinde kesilmeyerek sürdügü görülmüs. Ancak, arastirmacilar sinama ve yanilma yöntemiyle çalistiklarindan süreç agir isliyor.Ekibin en son amaci, yapay DNA'yi bakterilere asilayarak, hücre etkinliklerini kesintiye ugratmadan yeni kodonlarin okunup kopyalanmasini saglamak. Hedef gerçeklesirse, tipta ve kimya sanayiinde kullanilabilecek yepyeni proteinler elde edilebilecek.
 |
Genetik 
RSS yorumları