Yüz yili askin süren kazi çalismalari, sayisi ikibini geçmeyen insan atasi kalintilari. Bunlar bizi simdilik 5-8 milyon yil öncesine götürüyor.  Kalintilar ve günümüz türlerinden saglanan moleküler ipuçlari, insanoglunun sempanzelerle ortak bir atadan türedigini gösteriyor. Bulunan en eski "insanimsi" (hominid) fosilleri, Afrika kökenli ve 4.4 milyon yil öncesine ait. Daha yeni olanlari sirasiyla Avrupa, Asya, Avusturalya, Kuzey ve Güney Amerika kökenli. Bu fosiller, yaklasik yüzbin yil öncesine ait.

Fosillesme ender rastlanan bir durum. Çok kuru ortamlarda canli adeta mumya seklini alir. Tuzlu bataklik ve buzullar içinde binlerce yildan beri bozulmadan günümüze ulasan canli kalintilari bulunmustur. Örnegin Sibirya buzullarinda günümüzden 2.5 milyon - 10 bin yil öncesini kapsayan dönemde yasamis mamutlara ait hemen hiç bozulmamis örnekler bulunmustur. Bunlarin bazilari öyle iyi korunmus ki etleri kurt gibi hayvanlar tarafindan yenilmistir. Kehribar da iyi bir koruyucu. Özellikle böcek gibi küçük canlilar için. Milyonlarca yil öncesinden kalma kehribar korumali canli türleri bulunmustur. Tüm yeryüzü kazilsa bile bazi türlerin kalintilarini bulamayabiliriz.Ama kazdikça yeni kalintilar buldugumuz için bunu sürdürmeliyiz.

Cambridge Üniversitesi' nden biyoantropolog Robert Foley, Afrika kökenli maymun türlerini incelemis. O da insan ve sempanzenin üyesi oldugu evrimsel dallanmanin 7.5 milyon yil önce basladigini belirtiyor. Foley, ilk olarak dinazorlarin yok oldugu 65 milyon öncesine gidiyor. Bu dönem sirasinda memelilerin yok oluncaya veya baska bir canliya evrimlesinceye kadar, bir milyon yil boyunca varligini sürdürmüstür.

Hitler, 1933'te 'seçimle' basa geçti. Üstün irk kavramiyla milyonlarca insanin ölümüne neden oldu ve bilim adamlarini susturdu. Ama sonunda kendi silahini kendi agzina dayayarak yasamina son verdi. Hem de metresi Eva Braun ile birlikte. Sovyetler Birligi’nin Hitler karsiti diktatörü Stalin, ünlü genetikçi Nikolai Vavilof' u " proleter biyoloji" görüsünü reddettigi için vatan hainligiyle suçlamisti ve ölüm cezasina çarptirmisti. Sonradan cezasi ömür boyu hapse çevrildi ve Vavilof, 1943' te hapisanede öldü. Bu ölümler normal degildir.(Serafettin Turan,TKT s: 158) Bizler, bu ölümlerden haberdar olamayan bir kusagiz. Haberdar edilsek de “inanmazdik” diye düsünüyorum. Onu Amerikan emperyaliziminin sosyalist sistemi alasagi etme eyleminin bir parçasi olarak kolayca yorumlardik. Yalan mi?

Taslasma
Fosiller yalnizca canlilarin sert kisimlarini( kemik, disi, kabuk...) degil, ayni zamanda çesitli organlarinin ve yasantilari ile ilgili izler tasiyon kaliplari da kapsar. Bir hayvana ait tüm bir fosil bulmak genellikle olanaksizdir. Ancak vücut parçalarinin sekline göre yorum yapilabilmektedir. Örnegin çenesinin yapisindan hayvanin nasil beslenodigini, ayak yapisindan hareket biçimini ögrenebiliriz. Engözde ve kullanisli fosil, omurgalilara ait iskelet kalintilaridir. kemiklenrin seklinden, üzerindeki kas baglantilarindan, hayvanin sekli ve nasil hareket ettigi anlasilabilir.

Killi ve çamurlu ortam, fosil olusumu için oldukça uygundur. Bu çamurun içine herhangibir nedenle düsmüs canlinin etrafindaki maddeler sertlesir ve bir kalip ortaya çikar. Canli çürüyrek ortadan kalkar, ama kalibi kalir. Vücut parçalari, degisik mineralli sularla veya yalnizca mirnerallerle dolarsa, buna taslasma denir. Demir, kalsiyum ve silisyum taslastirici minerallerin en önemli elemntleridir. Bu taslasma bazen çok öyle mükemel oliur ki, anatomik incelemeler dahi yapilabilir. Örnegin 300 milyon yil önce taslasmis bir köpek baliginin kaslifleri ve kaslarindaki bantlar bile görülebilir. Bu taslasmaya en güzel örnek Arizona' daki taslasmis ormandir. Yürüyüs ve yasam tarzini açiklayan ayak izleri, aldigi besinin kalitesini veren bosaltim artiklarinin ve çogalmasi konusunda bilgi veren yumurtalar (bir yumurtanin içerisinde dinazor yavrusunun fosili bulunmustur) in fosilleri de bizim için önemli kanitlardir.

Lavlar da fosil olusmasina neden olabilir. Gerçi yanardaglarin patlamasiyla ortaya çikan zehirli gazlar birçok canliyi ölüdür; ama kismen sogumus olan lavlar bunlarin üzerini örterek fosillestirir. Ayrica belirli derinliklerdeki canlilari toprak firinlayabilir ve pisirir. Vezüv Yanardagi' nin olusturdugu lavlarin altinda böylesi fosiller bulunmustur.

Ince yaprakli agaçlarin çikardigi reçineler, kehribar ve diger bitkilerin olusturdugu amber gibi konserve edici maddeler içine düsen küçük organizmalar, özellikle böcekler çok iyi saklanmistir. Sibirya ve Alaska' da tarih öncesinde yasayan 50' den fazla mamut fosili bulunmustur. Buzlarin içinde (en -35 derece) bulunan bu tüylü mamutlarin- en az 25 bin yil önce yasamis- etleri bugün dahi yenebilmektedir.

Prof. Dr. Ali Demirsoy Kalitim ve Evrim

Yorum (0)

RSS yorumları

İsim

Başlık

Yorum

Gönder