Siddetli Büyük Patlama Kurami, evrenimizin kökeni ve olusumuna iliskin yaygin kabul gören bir kuramdir. Bu kuram, iki benzer sütun üzerine dayanmaktadir: Genel Görelilik Kurami: Seksen yili askin bir süre önce, Einstein, evrende kütlenin dagiliminin uzayin geometrisini nasil belirledigini betimleyen bu kurami ileri sürmüstür.
Baslangiçta, kuram Merkür'ün yörüngesindeki özellikleri ve Günes'ten gelen isigin kirilmasini açiklamaktaydi. Kuram,son yillarda, bir dizi özenli testten basariyla geçmistir. Büyük ölçeklerde, maddenin evrende dagilimi hemen hemen yeknesaktir. Bu varsayim, hem galaksi incelemeleriyle hem de kozmik mikrodalga fon isinimlarindaki dalgalanmalarin düsük seviyesi ile teyit edilmis gibi görünmektedir.
Siddetli Büyük Patlama Kuraminda, gözlemlenebilir evren, kabaca on ya da yirmi milyar yil önce, aniden genisleyen bir nokta ile baslamistir. O zamandan beri, evren gittikçe Galaksimiz ve dis gezegenler arasindaki mesafeyi arttirarak genlesmeye devam etmistir. Evrenin genislemesi, isik isinlarini mavi isigi kirmizi isiga ve kirmizi isigi da kizilötesi isiga dönüstürerek "uzatmaktadir". Bu yüzden, hizla bizden uzaklasmakta olan uzak galaksiler daha kirmizi görünürler. Bu genlesme ayni zamanda mikrodalga fon isinimini da sogutur. Böylece, bugün 2,728 Kelvin'lik bir sicakliga sahip olan kozmik mikrodalga fon isinimi ilk evrende daha sicakti. Kütle çekimi evrenin genlesmesini yavaslatmaktadir. Eger evren yeterince yogun ise, evrenin genlesmesi sonunda tersine olacaktir ve evren çökecektir. Eger yogunluk yeterince yüksek degilse, o zaman genlesme sonsuza dek devam edecektir. Bu yüzden, evrenin yogunlugu kendi nihai kaderini belirleyecektir
Büyük Patlama Kuraminin Testleri
Siddetli Büyük Patlama Kurami çok sayida önemli gözlem ile tutarlidir:
Evrenin gözlemlenebilir genlesmesi
Evrenin ilk üç dakikasinda birincil olarak biresimli oldugu düsünülen üç element olan helyum, döteryum ve lityumun gözlemlenebilir bollugu,
Kozmik mikrodalga fon isiniminin termal (isil) tayfi
Kozmik mikrodalga fon isinimlari uzak gaz bulutlarinda daha sicak görünmektedir. Isik sonlu bir hizla yol aldigindan, biz bu uzak bulutlari evrenin tarihinde daha yogun ve bu yüzden daha sicak oldugu önceki bir zamanda görürüz. Samanyolu Galaksimizle karsilastirilabilecek en yakin galaksi olan Andromeda Galaksisis iki milyon isik yili uzakliktadir. Biz,karanlik bir gecede çiplak gözle görülebilen bu galaksinin,henüz yeryüzünde Homo sapiens’in ortaya çikmadigi dönemlerdeki halini görüyoruz
Astronomlar, Büyük Patlamanin 10 ila 20 milyar yil önce meydana geldigini tahmin etmektedirler. Buna genis bir açidan bakarsak, Günes Sisteminin 4,5 milyar yasinda oldugu düsünülmektedir ve insanoglu bir canli türü olarak birkaç milyon yildir mevcuttur. Astronomlar evrenin yasini iki yolla tahmin etmektedirler: (a) en yasli yildizlara bakarak; ve (b) evrenin genlesme oranini ölçerek ve Büyük Patlamaya kadar geri giderek dis deger bularak (uzaylama).
EVRENDEKI YAPILAR NASIL OLUSTU?
Büyük Patlama kurami genis ölçüde kozmolojinin basarili bir kurami olarak kabul edilir, fakat kuram tam degildir. Astronomlar evrendeki önemli yapilari yildizlardan galaksilere kümelere ve galaksilerin süper kümlerine kadar gözlemlemislerdir. Hubble Uzay Teleskopu tarafindan alinmis en son açiga çikan "Derin Alan Görüntüsü", bu tür yapilara harika bir bakis açisi getirmistir. Bu yapilar nasil olusmustur? Evren bilimcilerin çogu bugün gözledigimiz galaksilerin kütle çekimsel olarak ilk evrenin neredeyse yeknesak yogunlugundaki küçük dalgalanmalardan gelistigine inanmaktadirlar. Bu dalgalanmalar gökyüzünü noktadan noktaya geçen sicaklik dalgalanmalari seklindeki kozmik mikrodalga fon isiniminda bir damga birakmistir. MAP uydusu, kozmik mikrodalga fon isiniminin sicakligindaki bu küçük dalgalanmalari ölçecek ve sirasiyla yapi olusumunun erken safhalarini inceleyecektir.
En basit sekliyle, Büyük Patlama kurami, madde ve radyasyonun evren boyunca düzgün olarak dagildigini ve genel göreliligin evrensel olarak geçerli oldugunu varsaymaktadir. Bu kozmik mikrodalga fon isiniminin varligini izah edip, hafif elementlerin kökenini açiklarken, galaksilerin varligini ve büyük ölçekli yapilari açiklamamaktadir. Yapi probleminin çözümü Büyük Patlama kuraminin çerçevesi içinde yapilmalidir.
 |
Fizik 
RSS yorumları