|
Kara delik genelde, isik da dahil olmak üzere hiçbir seyin ondan kaçamayacagi sekilde yogun bir çekim gücüyle kusatilmis bir varlik olarak tanimlanir. Bu tanim 1974 yilina kadar geçerli bir tanimdi, oyil ünlü fizikçi Stphen Hawking, kuantum reorisine dayanarak, kara delikten bir seylerin kaçabilecegini ve aslinda bütün kütlesi isin olarak yayilana kadar bir karadeligin kademeli olarak buharlasabilecegini göstermisi.
Her sey, John Wheerler'in ihtisas yapan ögrencisi Jacob Bakestein'a söyle demesiyle basladi:"Jacob", dedi Wheeler , ve devam etti "eger masanin üzerinde bir fincan çay koyup sogumasina izin veririsem, sicak çaydan daha serin olan odaya isi tarnsferi olacagindan ,dünyanin genel düzensizligini artirip, evrenin aleyhinde çalisarak suç islemis olurum. ama eger sicak çayi bir kara delige dökersem, suçun cezasindan kurtulurum. çünkü bu olay düzensizligi artirmaz." wheeler, birkaç ay sonra Bekestein'in ofisine gelerek söyle dedigini söylüyor "Islediginiz suçtan ceza almadankurtulamazsiniz . Kara delik etkisizdir (bir etkiszlik ölçüsü vardir), bu nedenle çayi kara delige dmktügünüzde, evrendeki düzensizligi artiriyorsunuz ve evrenin ölümüne yaklasmasina, çayi masanin üzerine biraktiginiz zamanki kadar katkida bulunuyorsunuz.
Hawking ilk baska, Bakesteinin karadeligin etropisi konusunu duydugunda kabul etmekte zorlandi. Ancak bu görüsü kabul ettigi zaman eger bir kara deligin entropisi varsa, bir sicaklik olmasi gerekir. Seklinde bir teorem gelistirdi. Düsüncesi Eger hiçbir sey kara delikten kaçaiyorsa, bu isisal yayilim nerden gerçeklesecek seklinde düsünüyordu. Hawking, boslukta kuvvet içerip kendileri geri planda kalan parçaciklarin sürekli yaratilis ve yok oluslarinin bu soruyu yanitlayabilecegini farketti. Normalde,eger bir parçacik çifti yaratilirsa, bir an için durgunlugunu koruyarak hizli bir sekilde yok edilir (Durgunluk tam dogru bir sözcük degil, çünkü yaratiliks ve yok olma dansi her an her yerde devam eder ve uzay boslugunu oldusça hareketli bir yere dönüstürür). Ama , eger parçacok çifti kara deligin tam ufkunda yaratilirsa ( yani hiç bir seyin kaçamadigi iç bölge ile kaçisin mümkün oldugu dis bölge arasindaki tam sinirin üzerinde) yaratilan parçaciklardan biri, delik tarafindan yutulurken digeri uçup gider. tam sonuç ise, kara deligin enerjisinin küçük bir kisminin kaçan parçaciga verilmesi ve kara deligin kütlesinin bir miktar azalmasidir. Hawking'in hesaplari, çok büyük bir kara deligin buharlasma oraninin son derece yavas oldugunu, am ömrünün sonuna dogru kara deligin kütlesi küçüldügünde ( yada ilk basta küçük kütleli oldugunda ) buharlasma oraninin hizli olabilecegini göstermistir. Kara delik son bir gösterisli patlamayla yok olur. Bu güne kadar, böyle bir yöntemle hayatina son veren bir kara delige rastlanmamistir, ama oldugunda, Wheeler'in suç unun cezasi ölçülüp verilecektir.
 |
Dil ve Dilbilim 
RSS yorumları