|
Felsefe “Idea” ile ilgilenir. “Idea” genel anlamda “Düsünce”dir. Ama Düsünce sonsuz küçüklükten sonsuz büyüklüge dek, insanin ruhsalligindan evrenin özdekselligine dek “her seyi” anlatmak için kullandigimiz evrenseldir. Ne yerde ne de gökte, ne insan ruhunda ne de özdeksel evrende “hiçbir sey”, saltik olarak “hiçbir sey” insan düsüncesinin belirlenimlerinden, evrensellerden kaçamaz.
Varolan her sey düsüncenin öznel belirlenimlerinde anlatilir ve varolan her sey kendi nesnel belirleniminde vardir. Varolan her sey bir evrensel oldugu için, türünden, ideal Biçiminden, belirli ideasindan pay aldigi için vardir. Ideadan, Biçimden, evrenselden yoksun bir sey “hiçbir sey”dir, bir varlik degil ama yokluktur, olmayandir. Ve bilinemeyen, belirlenimsiz olan var olamayandir. Bireysel sey, Ideadan yalnizca pay alan sey, belirlenimini kendinde degil, ama Ideada bulan nesne geçicidir, sonludur. Yiter. Ideanin, Biçimi varolusu duyusalin, fizikselin, bireyselin varolusu gibi degildir. Pisagor Teoremi fiziksel üçgenler üzerinde varolmaz. Duyulur-üstü, fiziksel-üstü varolusu salt kuramsal düsünce içindir. Sonsuzluktadir ve sonsuza dek varolur. Görgül Zaman ve Görgül Uzay ari düsüncenin, Ideanin çevresine çit çekmez. Idea Türlerin, Biçimlerin olmadigi görgül evrende Türlerin ve Biçimlerin ideal olanagidir. Dünya olusurken, yasam olusurken, insan olusurken, Idealar tümünün Biçimi, tümünün Belirlenimleridirler. Onlarin varolus biçimleridirler, onlarin doga yasalari, onlarin matematikleri, onlarin özsel nitelikleridirler. Duyusal degildirler, görülmezler, dokunulmazlar, koklanmazlar ve ölçülmezler. Varliklari yalnizca düsünce içindir. Ve böyleyken duyulur bireyselden çok daha baska, çok daha güçlü, çok daha yüksek bir anlamda gerçektirler. Eger varlik kalicilik ise, duyulur bireyseller degil ama evrensel Idealar gerçek varliktir. Eger varlik güç ise, sonlu bireyseller degil ama evrensel Idealar güçtür. Eger varlik degisilmezlik ise, evrensel Idealar degismezdir. Felsefe, basindan bu yana, ideal belirlenimlerin bilgisidir. Bu bilim özsel olarak “Mantik”tir, özsel olarak “Us”tur. Tüm öznel geçicilikten, tüm yanlisliktan özgür Nesnelligi konu alir, düsüncenin tüm dissal güdülenmesinden bagisik özgür deviminin, eytisiminin açinimidir. Eytisim Ideanindir, onun dogasidir, onun özüdür, onu bir dizge yapan dinamiktir. Insan düsüncesi ayni Ideanin etkinligi, eytisimi, gerçekligidir. Insan usu ayni Ideanin gizilligidir. Ve gizilligin edimsellesmesi ne denli olanakliysa, insanin gerçeklesmesi o denli zorunludur. Ideada zorunluk olan sey insanin özgürlügüdür. Asli Mühürhanci
 |
Felsefe 
RSS yorumları