Felsefe bilimle bazi özellikleri paylasir. Bunlar;
A -) Her ikisi de genel olarak akil adina konusurlar ve kendilerini akla dayanan gerekçelerle hakli kilmaya çalisirlar.

B - ) Her ikisi de bilinçli, yöntemli ve sistemli birer arastirma faaliyetidirler.

C - ) Her ikisi de kavram ve soyutlamalar kullanarak ilke ve yasalara varmak isterler.

Öte yandan onlar arasindaki farkliliklari su ana basliklar altinda toplamak mümkündür.
1 -) Bilimin kavram ve soyutlamalari felsefeninkilere göre daha az geneldir ve daha özel alanlari konu alir.
2 - ) Felsefenin hem olgulari hem de degerleri ele almasina karsilik bilim ancak olgularla veya ancak bir olgu olarak degerlerle ilgilenir ( örnegin insan bilimleri veya sosyal bilimler ); degerler, alamlar, idealler, erekler, böyle olmalari bakimindan bilimin konusu olamazlar. Daha basit bir deyisle bilim ele aldigi olgular üzerinde iyi, kötü, dogru, yanlis, hakli, haksiz vb. türünden deger hükümleri veremez, onlara erekler, idealler, anlamlar yükleyemez;
3 - ) Bilimin önermelerinin dogrulanabilmelerine ( tahkik edilme, verification ) karsilik felsefesinin önermeleri dar anlamda dogrulanamazlar. Bilime dayanarak hesaplamalar yapip ön deyilerde (prediction ) bulunma imkanina sahip olmamiza karsilik felsefede böyle bir sey söz konusu degildir.
4 - ) Bilimsel arastirma ve buluslar yapma yöntem ve usullerinin belli ve ögretilebilir olmalarina karsilik felsefenin filozoflar tarafindan bile üzerinde uzlasilan belli ve standart bir arastirma, düsünme yöntemi mevcut degildir. Deyim yerindeyse her filozofun kendisine özgü bir felsefe yapma biçimi vardir.
5 - ) bilime dayanarak bilimin uygulamasi olan teknolojiler yaratabilmesine karsilik felsefede yine böyle bir imkan mevcut degildir. Felsefe bir düsünme (nazar, theoria ) ve eylemedir (amel, praksis ), bir yapma, meydana getirme (sanat,tekhne ) degildir. Dolayisiyla ondan, bilimden oldugu gibi bir teknigin, teknolojinin, sanatin, sanayiinin çikmasi mümkün degildir.

Bununla birlikte felsefenin tarih içinde kendisiyle en fazla isbirligi içinde bulundugu kendisinden daha fazla etkilendigi önemli kültürel - insani faaliyet bilim olmustur. Felsefe her seyden önce insanin kendisini çevreleyen evreni, toplumu, insanin bizzat kendisini tanimak ve bilmek amacina yönelik oldugundan çesitli bilimlerin bütün bu konulardaki çalismalarinin sonuçlarindan haberdar olmama lüksüne sahip degildir. Öte yandan bilimin amaci da dogru bilgi olduguna göre o, dogru bilginin imkani, kosullari, kaynaklari, sinirlari konusunda kendisine yol gösterebilecek, kendisini elestirecek ve bilinçli kilacak felsefi arastirmalarin sonuçlarina kayitsiz kalmaz. Bununla birlikte felsefe bilim degildir ve felsefede bilimde oldugundan daha büyük ölçüde “ yaratici zeka”ya, bilgi birikimine, sezis ve duyuslara ihtiyaç oldugundan söz edilebilir.

Bilim bilgi edinmek için arastirmalar yapar; ama bilginin ne oldugunu incelemez. “Bilgi nedir ? “,”Bilgiler ayni nitelikte midir?” diye sormaz. Bilim, inceledigi olay ve olgular hakkinda “iyi”, “kötü”,”hakli”,”haksiz” türünde deger yargilarinda da bulunmaz. Bunlari felsefe üstlenir.

Felsefe konu bakimindan oldugu gibi yöntem bakimindan da bilimden ayrilir. Bilim tüme varim ve tümden gelimi kullanirken felsefe daha çok kuramsal düsünüs, sezgi ve birlestirici yöntemden yararlanir.
Bilimler bagimsizliklarini kazansa da felsefe ile olan baglari tamamen kopmamistir. Felsefe bilimleri ulastigi sonuçlari sorgulayip degerlendirmek suretiyle bilime yol göstermistir. Böylece sürekli bir etkilesim içinde olmuslardir. felsefe ve bilim arasinda bazi benzerlikler ve farklar vardir.

Yorum (0)

RSS yorumları

İsim

Başlık

Yorum

Gönder