Canli organizmalarin temelini nasil hücreler meydana getiriyor ise, hücrelerin temelinide proteinler meydana getirir.protein molekülleri hücreyi insaa eden birer tugla gibidir.Amino asitler ise proteinleri meydana getiren daha küçük moleküllerdir.

Yani amino asitler uzun zincirler olusturarak proteinleri, proteinlerde kompleks bir sekilde organize olarak hücreyi meydana getirir.

Tabii karmasik bir yapiya sahip olan hücre yanlizca proteinlerden olusmaz.Bunun yaninda karbonhidratlar, yaglar, glikolipidler, fosfolipidler ve DNA - RNA molekülleri gibi kimysal maddelerde hücrenin yapisina katilirlar.Fakat proteinsiz bir hücre düsünmek mümkün degildir.

Ilk olarak proteinleri meydana getiren en ufak birim olan amino asitlerin kimyasal yapilarini ve diger özelliklerini tablo halinde ele alalim.

Tablomuzda, dogada en çok bulunan 20 tane amino asitin kimyasal formülleri ve özellikleri verilmistir.Bunun yaninda bilinmeyen amino asitlerde vardir.Bir kaç örnek verelim ;

Hidroksiprolin, metilizin, fosfoserini iyodotronin vs. gibi.Fakat bu amino asitler ender rastlanan amino asitler olup hücre içinde en çok rastlanilanlari tabloda verdigimiz 20 tanesidir.

Amino asit molekülleri, bir ucunda " Amino grubu (NH2) " diger ucunda ise " Karboksil (COOH) " grubu tasirlar.Iste amino asitlerin yan yana gelip zincirler olusturarak proteinleri sentezlemesi, bu iki grubun aralarinda kovalent veya iyonik bag yapmasiyla gerçeklesir.

Iki amino asit yan yana geldiklerinde COOH ve NH2 gruplari arasinda baglanma meydana gelir ve bu baga
" Peptid " bagi adi verilir.Baglanma sirasinda ise bir su molekülü sebest kalir.Iki amino asitin yanlizca uç kisimlarini yani karboksil ve amino gruplarinin nasil baglandini birde reaksiyon seklinde görelim.

COOH   +   NH2  <-------------------->  CO -- NH   +   H2O (su)

Denklemimizde COOH 1.aminoasitin bir ucu, NH2 ise 2.amino asitimizin diger ucunu temsil etmektedir.Bu uçlar yanyana geldiklerinde COOH grubundan bir oksijen ve NH2 grubundan bir hidrojen serbest kalir.Böylelikle serbest kalan bu atomlar aralarinda bag yaparak suyu olusturur.

CO ile NH arasindaki bag ise " Peptid " bagidir.Iki amino asitin yanyana gelmesiyle olusan peptid bagina
" Dipeptid", üç veya daha fazla (yüzlerce yada binlerce) amino asitin yanyana gelmesiyle olusan zincirdeki peptid baglarina ise " polipeptid " adi verilir.

Proteinler düz amino asit zincirlerinden meydana gelmesine ragmen oldukça karmasik yapilara sahiptir.Bunun nedeni ise zincirdeki bazi amino asitlerin birbirleriyle ikinci veya üçüncü bir bag yapmasindandir.(Bkz. Temel bilgiler sayfasi "Proteinler" bölümü).Proteinler hücre için mutlaka gerekli moleküller olup bazi proteinler enzim yapisindadirlar ve hücre içerisinde sürekli olarak kimyasal reaksiyon basamaklarina katilarak metabolik faaliyetleri düzenlerler.

Hücre amino asitleri yan yana getirip proteinleri sentezledigi gibi ayni sekilde vücuda alinan proteinleride en küçük birimlerine kadar ayirir.Örnegin gida olarak tüketilen et, yumurta, süt ve yogurt gibi besinler bol miktarda protein içerir.Fakat hücrelerin her zaman proteine ihtiyaci olmaz ve bu proteinleri amino asitlerine kadar parçalarlar.

Moleküllerin vücuda alindiktan sonra parçalanmasi olayina " Katabolizma ", vücuttaki küçük moleküllerden daha büyük baska moleküller sentezlenmesi olayina ise " Anabolizma " denir.

Yorum (0)

RSS yorumları

İsim

Başlık

Yorum

Gönder